Wybór rodzaju ścian zewnętrznych to jedna z pierwszych decyzji, jakie musi podjąć inwestor podczas budowy domu. Mimo rosnącej popularności domów szkieletowych i opartych na technologii drewnianej, w Polsce wciąż dominują domy murowane. Dzieje się tak z wielu powodów, między innymi wynika to z przekonania inwestorów o większej „solidności” domów murowanych; w grę wchodzą jednak również bardziej obiektywne czynniki, jak np. fakt, iż w naszym kraju większość budowlańców radzi sobie z murowaniem ścian, czego niestety nie można powiedzieć o technologii drewnianej – tu specjalistów zdecydowanie brakuje. Dzięki temu przy odrobinie szczęścia wybór ścian murowanych ustrzeże nas przed błędami wykonawców – choć i to nie jest pewne przy często niskim poziomie umiejętności prezentowanym przez rodzimych budowlańców. W dzisiejszych czasach, gdy na rynku znajduje się wiele bardzo dobrych i nowoczesnych materiałów, jakość wykonania prac ma często większy wpływ na izolacyjność termiczną ścian niż sam materiał – bo co z tego, że materiał ma niski deklarowany współczynnik przenikania ciepła, jeśli wykonawca usieje naszą ścianę mostkami termicznymi?…

Wybierając rodzaj ścian murowanych, trzeba brać pod uwagę cechy charakterystyczne poszczególnych rozwiązań. Każdą ścianę można określić ważnymi dla inwestora parametrami technicznymi:

Izolacyjność termiczna – odpowiada za wielkość utraty ciepła przez ściany. Jest to najważniejszy parametr określający ścianę zewnętrzną, często jedyny, jaki biorą pod uwagę inwestorzy. Określa się go współczynnikiem przenikania ciepła U, którego jednostką jest [W/(m2xK)]. Określa on, ile ciepła przenika przez metr kwadratowy ściany, gdy temperatura pomiędzy pomieszczeniem a środowiskiem zewnętrznym różni się o jeden stopień Kelwina. Obecną normą dla nowo budowanych budynków jest U<0,3.

Ponieważ ściany to największa powierzchnia kontaktu środka domu z otoczeniem, parametr ten wpływa na koszt ogrzania budynku. Z drugiej strony, ściana zewnętrzna to element najłatwiej podlegający izolacji termicznej, w związku z czym większy wpływ na koszty ogrzewania mają pozostałe elementy – okna i drzwi oraz przede wszystkim instalacja wentylacyjna. Niemniej jednak warto wybrać ścianę o jak najmniejszym współczynniku U

Akumulacyjność ciepła – informuje nas, jak szybko wnętrze domu ulega wychłodzeniu po wyłączeniu systemu grzewczego, odpowiada zatem niejako bezwładności cieplnej domu. Duża akmulacyjność zapobiega większym wahaniom temperatury przy pracy cyklicznej urządzeń grzewczych (kiedy np. grzejemy tylko na taryfie nocnej albo zakręcamy grzejniki po wyjściu do pracy). Duża akumulacyność jest charakterystyczna dla ścian trójwarstwowych., oraz materiałów takich jak beton, kamień,klinkier.

Paroprzepuszczalność – obecnie ten parametr stracił na znaczeniu. W budynkach z wentylacją mechaniczną nie ma on znaczenia w ogóle, gdyż dopływ wymiana powietrza odbywa się za pomocą czerpni i wyrzutni. Poza tym elementy wykończeniowe, takie jak ceramika czy tapety, skutecznie eliminują paroprzepuszczalność nawet najlepiej oddychającej ściany. Jeśli chcemy zachować paroprzepuszczalność ściany, lepiej wykończyć je tynkiem gipsowym i pomalować. Wysoką wartością tego parametru cechuje się beton i wełna mineralna.

Nasiąkliwość i mrozoodporność – istotne dla materiałów elewacyjnych. Wysokie wartości posiada klinkier i granit – są jednak dość drogie.

Izolacyjność akustyczna – parametr istotny, a często pomijany przy podejmowaniu decyzji. Oczywiście jego waga zależy od otoczenia – jeśli budujemy dom w środku lasu, możemy się nad nim nie zastanawiać, jednak jeśli obok naszego domu przebiega ruchliwa droga, izolacyjność akustyczna ma zasadnicze znaczenie. Producenci rzadko podają wskaźnik izolacyjności akustycznej oferowanych produktów na ściany zewnętrzne. Dużą izolacyjnością charakteryzuje się beton oraz cegły ceramiczne i wapienno-piaskowe, a także wełna mineralna.

Rodzaje ścian zewnętrznych

Murowane ściany zewnętrzne można tradycyjnie podzielić na trzy podstawowe rodzaje: ściany jednowarstwowe, dwuwarstwowe i trójwarstwowe.

Ściany jednowarstwowe – ich popularność stale rośnie dzięki wprowadzeniu na rynek materiałów o bardzo niskim współczynniku przenikania ciepła. Dzięki temu nie wymagają kładzenia warstwy izolacyjnej, zapewniając komfort cieplny. Podstawowe zalety tego rozwiązania to szybkość budowy oraz niewielka grubość ściany zewnętrznej – czasem wynosząca niewiele ponad 30cm lub jeszcze mniej. Ściany takie buduje się z bloczków betonu komórkowego, pustaków ceramicznych lub bloczków keramzytobetonowych. Bloczki często przygotowane są do kładzenia bez spoin pionowych na pióro-wpust. Tego typu ściany wymagają jednak dużej jakości wykonania, gdyż niedbałe kładzenie bloczków i nieprzestrzeganie zasad może doprowadzić do występowania dużej liczby mostków cieplnych. Dlatego ten typ ściany należy wybrać, gdy ma się zaufaną ekipę budowlaną.

Ściany dwuwarstwowe – można budować metodą lekką suchą lub lekką mokrą

Metoda lekka sucha – taka ściana zbliżona jest konstrukcją do ściany trójwarstwowej. Warstwa nośna zbudowana jest z bloczków betonowych lub pustaków ceramicznych o grubości około 25-30cm. Następnie wykonuje się warstwę izolacyjną o grubości 15-25cm, która składa się z dwóch warstw wełny mineralnej położonych prostopadle do siebie, umieszczonych na drewnianym ruszcie zapobiegającym przesuwaniu się wełny. Do rusztu od strony zewnętrznej mocuje się folią przeciwdeszczową i wykańcza elewację sidingiem lub deskami. Takie ściany poza dobrą izolacją termiczną zapewniają również z reguły lepszą izolację akustyczną niż ściany jednowarstwowe. Wykonuje się je jednak rzadko ze względu na pracochłonność wykonania warstwy izolacyjnej i elewacyjnej.

Metoda lekka mokra – dominująca obecnie na budowach. Warstwa nośna może być taka sama jak w metodzie lekkiej suchej, mogą to być również nowocześniejsze materiały łączona na pióro-wpust, co przyśpiesza budowę. Warstwę izolacji stanowi na ogół styropian grubości 15-20cm, zabezpieczony siatką z włókna szklanego i tynkiem cienkowarstwowym. Łączna grubość ściany to około 40-50cm, co jest wartością akceptowalną, ściany te charakteryzują się również dużą izolacyjnością termiczną. Dodatkową zaletą tego rozwiązania jest fakt, iż jest ono stosunkowo odporne na brak umiejętności budowlańców. Niestety, mają mniejszą izolacyjność akustyczną – można ją poprawić, stosując jako izolację droższą wełnę mineralną zamiast styropianu.

Ściany trójwarstwowe – obecnie stosunkowo rzadko stosowane, głównie ze względu na koszty, długi czas wykonania i dużą szerokość (czasem nawet ponad 60cm). Cechują się dużą odpornością na uszkodzenia, dobrze izolują termicznie i akustycznie. Warstwę wewnętrzną o grubości około 20cm stanowią bloczki betonowe, pustaki ceramiczne lub keramzytobetonowe. Środkowa warstwa izolacyjna to na ogół wełna mineralna o grubości od 12 do 25cm. Trzecią warstwę stanowią cegły klinkierowe, betonowe lub pełne ceramiczne. Warstwa ta mocowana jest do warstwy nośnej za pomocą kotew, które jednocześnie zapewniają szczelinę wentylacyjną oddzielającą ją od izolacji z wełny mineralnej.

Którą ścianę wybrać? Odpowiedź nie jest łatwa. Każde rozwiązanie ma swoje zalety i wady. Niewątpliwie duże znaczenie ma koszt i czas budowy. Aby podjąć dobrą decyzję, najlepiej zapoznać się z oferowanymi na rynku materiałami na ściany i ich parametrami technicznymi. O najciekawszych rozwiązaniach napiszemy w kolejnym odcinku naszego poradnika o ścianach. Warto jednak pamiętać, iż oprócz specyfikacji na papierze, ważne jest również realne życie. Dlatego najpierw musimy być pewni, że zatrudniona przez nas ekipa budowlana będzie w stanie wybudować nasz dom w wybranej technologii bez popełniania błędów technicznych – gdyż taki błąd może zupełnie zmienić izolacyjność termiczną naszego domu.