Gaz ziemny to jedno z najczęściej wybieranych paliw do ogrzewania domków jednorodzinnych. Wybór tego paliwa ma wiele niepodważalnych zalet:

• jest stosunkowo tani – z konwencjonalnych źródeł ciepła taniej wychodzi wyłącznie ogrzewanie kotłem na paliwo stałe (a i to nie zawsze);
• ze względu na stosunkowo niską temperaturę podgrzewanej wody i łatwą jej regulację kotły gazowe dobrze współpracują z ogrzewaniem podłogowym;
• kotły gazowe znane są od lat, ich montaż nie sprawia fachowcom trudności, dzięki temu zarówno instalacja jak i sam kocioł cechują się dużą niezawodnością;
• kotły gazowe są komfortowe w użytkowaniu – praktycznie bezobsługowe;
• przy ogrzewaniu gazem ziemnym nie ma problemu z przykrym zapachem paliwa, jak to ma miejsce w przypadku ogrzewania olejowego; nie ma również brudu w kotłowni;
• z kotłowni w ogóle można zrezygnować, zyskując dodatkową przestrzeń mieszkalną;
• kocioł gazowy pracuje w zamkniętej instalacji c.o., co zmniejsza ryzyko korozji grzejników i samego kotła.

Nic zatem dziwnego, że znaczna część inwestorów decyduje się na wybór właśnie kotła gazowego. Ale to dopiero początek drogi – kiedy znamy już rodzaj paliwa, musimy zdecydować, jaki kocioł kupić.

Kotły jedno- i dwufunkcyjne

Podstawową funkcją kotła jest ogrzewanie domu, i tą właśnie funkcję pełnią kotły jednofunkcyjne. Poza ciepłą wodą do kaloryferów czy ogrzewania podłogowego jet nam ona również potrzebna do mycia. Kotły dwufunkcyjne poza ogrzewaniem domu grzeją również wodę uzytkową. Nie zawsze jest to rozwiązanie komfortowe: kiedy kocioł nie pracuje, woda stygnie, więc po odkręceniu ciepłej wody w łazience często musimy trochę poczekać, zanim dopłynie do nas ta, którą kocioł zagrzał. Do kotła jednofunkcyjnego można dokupić specjalny zasobnik na ciepłą wodę użytkową – wtedy i on będzie spełniał obie funkcje. Kocioł utrzymuje w zasobniku stałą temperaturę wody, więc pojawi się ona w rurach szybciej, niż w przypadku kotła dwufunkcyjnego (o ile dobrze umieściliśmy zasobnik). Należy pamiętać, że jeżeli zdecydujemy się na zakup zasobnika do kotła jednofunkcyjnego, musimy uwzględnić jego dodatkową pracę i zakupić kocioł o większej mocy.

Komora spalania.

Gaz spalany jest w kotle w miejscu zwanym komorą spalania. Rozróżniamy dwa typy kotłów: z komorą spalania otwartą i zamkniętą (tzw. kotły turbo). Te pierwsze pobierają powietrze bezpośrednio z pomieszczenia, w którym się znajdują. Takie kotły należy montować w specjalnie do tego celu przeznaczonym pomieszczeniu, tzn. kotłowni, której kubatura nie może być mniejsza niż 8m3. Kotły z zamkniętą komorą spalania pobierają powietrze spoza budynku, tak więc mogą znajdować się w pomieszczeniach mieszkalnych (np. kuchni czy łazience).Potrzebują one zarówno doprowadzenia powietrza, jak i odprowadzenia spalin. Praktycznie oba kanały prowadzi się w jednym dzięki zastosowaniu koncentrycznych przewodów powietrzno-spalinowych. Są to dwie koncentrycznie położone (o wspólnym środku) rury, z których wewnętrzna – ta o mniejszej średnicy – odprowadza spaliny, a zewnętrzna doprowadza powietrze do kotła. Ich zastosowanie ma tę dodatkową zaletę, że w razie rozszczelnienia się przewodu spalinowego spaliny nie trafiają od razu do pomieszczenia, tylko do rury z powietrzem. Niestety, koncentryczne przewody powietrzno-spalinowe mają ograniczoną długość (określoną przez producenta kotła) i nie wszędzie da się je zastosować. Dlatego mając taką możliwość, najlepiej kocioł zamontować na piętrze – droga odprowadzania spalin będzie krótsza.

Konwencjonalny czy kondensacyjny? A może pulsacyjny?

Konwencjonalne kotły gazowe mają sprawność na poziomie około 92%. Jako podstawę obliczeń, czyli 100%, bierze się energię możliwą do uzyskania z jednostki spalonego gazu. Tymczasem kotły kondensacyjne mają sprawność wynoszącą około… 107%. Jak to możliwe? Kotły kondensacyjne pozyskują ciepło nie tylko z samego spalania gazu, lecz także odzyskują je ze spalin. Spaliny wydostające się z kotła mają temperaturę około 150st C. Aby je skroplić (a na tym właśnie polega działanie kotłów kondensacyjnych – podczas skraplania spaliny wydzielają energię w postaci ciepła) trzeba je ochłodzić do 57st C. Do tego konieczne jest, by temperatura wody wracającej do kotła byla możliwie niska – optymalnie 30st C. Aby to osiągnąć, woda w kotle nie może być podgrzewana do zbyt wysokiej temperatury (bo nie zdąży się aż tak ochłodzić w czasie przepływu przez instalację c.o.) Optymalnie więc woda wypływająca z kotła powinna mieć około 50st C. I tak właśnie się dzieje, gdy stosujemy wodne ogrzewanie podłogowe, które pracuje w systemie niskotemperaturowym. W przypadku grzejników, tak niska temperatura wody cieplnej nie wystarczy, by odpowiednio zagrzać pomieszczenie – przyjmuje się, że dla instalacji grzejnikowej woda cieplna powinna mieć 70st, a powracająca około 50st. Przy tej temperaturze kondensacja również zachodzi, ale mniej efektywnie.

Jakie zatem można wyciągnąć wnioski? Kotły kondensacyjne są oszczędniejsze, ale i droższe w zakupie. Ich efektywność pracy może być o kilkanaście procent wyższa niż kotłów tradycyjnych, ale zależy to bardzo od temperatury ich pracy. Są one zatem najbardziej polecane w przypadku stosowania ogrzewania podłogowego, gdyż wtedy są najbardziej wydajne. Wraz ze wzrostem temperatury wody cieplnej ich wydajność spada.

Nowością na rynku są kotły pulsacyjne. W Polsce dostępne sa urządzenia francuskiej firmy Auer. Ich sprawność osiąga 109-111%, są więc jescze wydajniejsze niż kotły kondensacyjne. Co więcej, ich sprawność nie spada wraz ze wzrostem temperatury wody cieplnej, jak to ma miejsce w kotłach kondensacyjnych. Mogą współpracować z kolektorami słonecznymi i pompą ciepła, a dodatkowo są bardzo ekologiczne, gdyż ich spaliny zawierają bardzo mało trujących związków. Ze względu na niską temperaturę spalin (około 25st C.) producent pozwala na montowanie przewodów spalinowych z PCV. Kotły te chwalone są również za dużą bezawaryjność Mimo tych zalet nie jest to wciąż rozwiązanie zbyt popularne. Podstawowym problemem jest cena – kotły te są zdecydowanie najdroższe z prezentowanych. Poza tym podcza pracy wytwarzają spory hałas, co utrudnia montowanie ich w pomieszczeniach mieszkalnych. Niewielki wzrost oszczędności eksploatacycnych połączony z wysoką ceną tych urządzeń skutecznie hamuje ich sprzedaż w naszym kraju.